Portal Literacki - Fabrica Librorum. Literatura: wiersze, opowiadania, felietony, eseje.

Autor: Ryba

Ile miesięcy ma rok? Nie jest to pytanie podchwytliwe - XII. Nie trzeba jednak być uczonym żeby zauważyć, że coś tu się nie zgadza. Przed egzaminem dojrzałości dokonałem szokującego dla mnie odkrycia. Mianowicie październik, listopad i grudzień posiadają łacińskie odpowiedniki: October, November, December - ósmy, dziewiąty, dziesiąty (numeralia cardinalia – octo, novem, decem). Dlaczego więc w naszym kalendarzu zajmują odpowiednio 10-ty, 11-ty i 12-ty miesiąc w roku? Poczułem się oszukany, jednak szybko wyjaśniłem ten brak logiki. Rok rzymski do 46 p.n.e. zaczynał się 1-ego marca (Martius) i trwał 10 miesięcy. Aby zapobiec chaosowi w miarę potrzeby dodawano miesiąc przestępny – intercalarius. Przy tym założeniu December rzeczywiście plasuje się na 10-tym miejscu, zgodnie z nominalną nazwą.
Jak pisze Svetonius: „Boski Juliusz poprawił kalendarz, już od dawna pozostający z winy kapłanów przesuwających samowolnie miesiące przestępne w stanie takiego bezwładu, że ani święto dożynek nie przypadało latem ani winobranie jesienią”. Pod kierunkiem astronoma z Aleksandrii Sosigenesa, przeprowadził reformę czasu, polegającą na dodaniu dwóch miesięcy do roku księżycowego i przystosowaniu go do obiegu słońca, dzieląc na 365 dni. Zniesiono intercalarius, w zamian co 4 lata dodawano 1 dzień do miesiąca Februarius. Rok juliański rozpoczynał Januarius i trwał 365,25 doby. Chcąc uzyskać od następnego roku zgodność rachuby czasu z porami roku, pomiędzy November i December wprowadzono dwa inne. Jeżeli dodać do tego właśnie wypadający intercalarius, rok w którym przeprowadzono reformę liczył 15 miesięcy.
Problem polega na tym, że do dnia dzisiejszego nikt nie zaktualizował nazw miesięcy. Jednak w innym celu aniżeli czepianie się Cezara o zaniedbanie naświetliłem tą sytuację. Otóż czy taka mało istotna pod wieloma względami administracyjna informacja, przy wykazaniu inwencji i now-how może przynieść pomysłodawcy komercyjny sukces? Jak wiele takich newsów homo sapiens wykorzystuje przeciwko innym, niezależnie od epoki i tła historycznego, na jakim porusza się „kreatywny biznesmen” wychodząc z założenia, iż ignorantia iuris to pieniądze na ulicy?
Problem ten głęboko analizował ok. 2 tysięcy lat temu prokurator Galii Ludguńskiej Juliusz Licynusz. Kilka lat wcześniej barbarzyńca, pojmany do niewoli podczas kampanii galijskiej za działania zbrojne przeciwko Wielkiemu Wodzowi. Dziwnym trafem po uzyskaniu statusu wyzwoleńca udało mu się dostać do jego osobistej służby i dzięki doskonałej znajomości lokalnych stosunków otrzymać urząd inspektora finansów trzech Galii z siedzibą w Ludgunum. Jednym z pierwszych jego posunięć było zorganizowanie na szeroką skalę i z własnej inicjatywy kampanii informacyjno-edukacyjnej na rzecz popularyzacji mowy klasycznej wśród miejscowej ludności.
Z żelazną konsekwencją i osobistym zaangażowaniem wdrażał swój program w życie. Chyba jednak średni był z niego magister, gdyż zamiast czasowników posiłkowych zaczął Galów uczyć liczebników i nazw miesięcy. Szczególny nacisk położył na X wyjaśniając wielokrotnie, iż nazwa December pochodzi od liczebnika decem i zgodnie z tym jest on 10-ym miesiącem roku.
Reasumując, wg wiedzy przekazanej przez Licynusza krajanom rok składa się z XII miesięcy, December plasuje się dopiero na 10-ym miejscu. Tak więc nadzwyczaj jasno i przejrzyście wynika z arytmetyki, że rok powinien trwać jeszcze dokładnie 2 miesiące. Rok podatkowy.
Sukces przyszedł błyskawicznie. Skończył się December, a do prokuratorskiej kasy dalej napływały kontrybucje i świadczenia, których obowiązek uiszczania względem Rzymu nie podlega przecież dyskusji. W końcu Galowie połapali się jakiego to mieli bystrego rodaka. Skargi rozwścieczonych i upokorzonych prowincji dotarły do samego Augusta. Przed lunchem w towarzystwie kotów Imperatora, obligatoryjnym skokiem ze skały tarpejskiej, zamurowaniem lub spaleniem żywcem uchroniła go ponoć deklaracja, iż majątkiem w ten sposób uzyskanym chciał podzielić się z Pierwszym. Z informacją o stanie kasy zwlekał możliwie najdłużej aby radość Princepsa była jak największa. Jako skromny urzędnik nie chwalił się swoimi prowincjonalnym pomysłami. Również kierowała nim uzasadniona obawa jakoby Galowie dysponując zgromadzonym przez niego majątkiem niechybnie przygotowali zbrojne powstanie przeciwko Rzymowi.


Zarejestruj się	Strona główna · Twoje konto · Wyślij tekst